We hebben ooit een tijd gekend dat er in Nederland en daarbuiten iets gebeurde. Er werden besluiten genomen, knopen doorgehakt, er werd aangepakt, gebouwd, geleverd. Dat tijdperk is inmiddels zorgvuldig geëvalueerd, geanalyseerd en vervolgens naar de geschiedenisboekjes verwezen, zo lijkt het.
Alle activiteiten binnen de samenleving beginnen vandaag de dag met een controle. Daarna volgt een controle op de controle, waarna een onafhankelijke partij checkt of de controleur wel onafhankelijk en objectief genoeg heeft geïnspecteerd. Vervolgens wordt een werkgroep ingesteld om te onderzoeken waarom het allemaal zo lang duurt. Die werkgroep krijgt een voorzitter, een secretaris, drie subcommissies en een prachtig vormgegeven digitaal platform waarop iedereen zijn zorgen kan delen. Na negen maanden verschijnt een evaluatierapport waarin vooral wordt geconcludeerd dat ‘verdere afstemming noodzakelijk’ is. Er gebeurt…… niets, maar dat is dan wel een goed beschouwd en onderbouwd niets, want er volgt een nieuw protocol, een stappenplan, een pakket met maatregelen, een projectgroep of – nog erger – een taskforce, en heel veel Excel-bestanden.
Wie in Nederland iets wil bouwen, veranderen, repareren of simpelweg besluiten, belandt al snel in een administratieve achtbaan. Eerst moet worden vastgesteld of het probleem wel een probleem is. Daarna of het probleem misschien een ander probleem veroorzaakt. Vervolgens wordt onderzocht of het onderzoek naar dat mogelijke andere probleem geen nieuwe risico’s oplevert en intussen staat het probleem gewoon in de permanent ingerichte wachtkamer geparkeerd.
Aanleiding voor deze mopperparagraaf is een overleg dat ik gisteren had met een leverancier, aard en soort doen er even niet toe, en deze jongen wist met een pijnlijke precisie de oorzaken van het actuele probleem van de samenleving weer te geven: internet, versterkt door AI en de sociale media! ‘Ach, dat valt heus wel mee’, hoor ik iemand roepen. Valt niks mee, het is in heel veel opzichten een vertragende factor en dat kon deze jongen met een gezond verstand akelig nauwkeurig toelichten, inclusief veel frustraties.
We hebben internet, we hebben AI. Daardoor hoeft de moderne burger tegenwoordig niet langer te luisteren naar iemand die twintig jaar ervaring heeft met een onderwerp. Welnee, hij typt drie zinnen in een AI-systeem en ontvangt binnen twee seconden een antwoord van twee honderd woorden, onderbouwd met zeventien keurige opsommingstekens, een handvol Engelse termen en vooral een zelfverzekerde, taaltechnisch perfecte conclusie. Dat AI soms geen idee heeft waar het over gaat, maakt geen donder uit. De deskundigen daarentegen, vaak potentiële leveranciers dus, moeten vervolgens alles uit de kast halen om op basis van kennis en ervaring het andere gelijk te krijgen en die hele rambam leidt tot wat we vandaag de dag zien gebeuren aan uitstel, vertraging, kostenverhoging en verspilling van energie.
Ik had flink te doen met deze goedwillende gast, omdat hij zo exact de vinger op de zere plek wist te leggen met zijn analyse. Want AI is buitengewoon handig, maar heeft één karaktertrek die perfect past bij de Nederlandse bestuurscultuur: het klinkt overtuigend, ook wanneer het systeem eigenlijk zegt: ik heb geen flauw idee, maar hier zijn wel vijf mogelijkheden.
Ik heb de beste man aan onze keukentafel een fors stuk appelgebak voorgezet, vooral omdat ik begrijp wat hij bedoelt, maar vooral omdat je deze bureaucratische processen in alle geledingen van de maatschappij voorbij ziet komen, ook in Den Haag, waar verder nog een honderdtal andere elementen bijdragen aan wat er altijd in de aanloop naar Prinsjesdag gebeurt: megaproblemen met de begroting, omdat onze door toedoen van de sociale media volkomen versplinterde politieke constructie geen ruimte meer biedt voor ook maar het kleinste beetje daadkracht.
Hij ging positief gestemd onze deur weer uit, blij dat hij even stoom mocht afblazen en ik ga maar weer eens nadenken over oplossingen.
See you.
Wil je gratis en automatisch de columns en blogs van Roelsrules ontvangen?: stuur je mailadres naar aanmelding lezersservice
Leave a Comment